Stellos Brief · Przepisy

Polska ustawa schronowa: co od 2026 roku muszą zapewnić budynki i garaże

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej z 2024 roku jest obszerna i prawnicza, ale fragmenty dotyczące właścicieli nieruchomości nie są skomplikowane. Pozwólcie, że przetłumaczę najważniejsze kwestie: kategorie przestrzeni ochronnych, kto ponosi obowiązek i jaki termin ma kluczowe znaczenie.

Stellos operates parking technology across Switzerland and Germany, trusted by teams at Google, Swisscom, Implenia, Wincasa, CWS and Sony.

Trzy rodzaje przestrzeni ochronnej

Ustawa rozróżnia dedykowane schrony (utwardzone, odporne na wybuch konstrukcje), ukrycia zaadaptowane z istniejących przestrzeni oraz nową, lżejszą kategorię: miejsce doraźnego schronienia (MDS), czyli przestrzeń, którą można szybko zorganizować w celu ochrony ludzi przez ograniczony czas. Kategoria MDS jest pragmatycznym motorem wdrożenia: nie można wybetonować bunkrów wybuchoodpornych wystarczająco szybko dla całego kraju, ale można wyznaczyć i przygotować dużą ilość odpowiedniej istniejącej przestrzeni.

Zasada projektowa od 1 stycznia 2026 roku

Przepis, który powinni znać profesjonaliści z branży nieruchomości: od 1 stycznia 2026 roku nowe wielorodzinne budynki mieszkalne, budynki użyteczności publicznej oraz ich garaże podziemne muszą być projektowane i budowane w sposób umożliwiający zorganizowanie w nich miejsca doraźnego schronienia. To obowiązek na etapie projektowania, wpisany w sposób planowania i udzielania pozwoleń na budowę, a nie element doadaptowany w późniejszym czasie. Jeśli zlecacie lub projektujecie budynek z parkingiem podziemnym, ten wymóg już kształtuje wytyczne projektowe.

Kto ponosi obowiązek i kto sprawuje nadzór

Odpowiedzialność jest podzielona między państwo, samorząd terytorialny i, w coraz większym stopniu, właścicieli prywatnych, przy czym MSWiA sprawuje kierownictwo, a Państwowa Straż Pożarna przeprowadza inwentaryzację i wydaje wytyczne. Państwo sygnalizuje, że chce upraszczać procedury i współpracować z sektorem prywatnym, zamiast budować wszystko samemu. Dla właściciela to kluczowa informacja: to ma być przedsięwzięcie publiczno-prywatne, a właśnie tu pojawia się finansowanie i szansa.

Czego ustawa nie mówi

Ustawa ustanawia obowiązki i kategorie, nie daje jednak gotowej specyfikacji technicznej śrubki po śrubce ani formularza wniosku o dotację. Te elementy zawarte są w rozporządzeniach wykonawczych i wytycznych, które wciąż dojrzewają, i różnią się w zależności od budynku i lokalizacji. Traktujcie ten tekst jako punkt orientacyjny, a następnie sięgajcie do źródeł. To są informacje ogólne, a nie porada prawna ani inżynieryjna. Przepisy, specyfikacje techniczne i kwoty dofinansowania zmieniają się i różnią w zależności od lokalizacji. Zweryfikujcie aktualne wymogi u właściwych organów (MSWiA i PSP) oraz u uprawnionego projektanta, zanim podejmiecie działania. Po stronie praktycznej adaptacji, patrz co sprawia, że garaż lub piwnica staje się miejscem doraźnego schronienia, a o pieniądzach, patrz finansowanie i dotacje.